Giai đoạn 1 · 25 phút · Miễn phí

Câu lệnh điều kiện if / elif / else

Cho chương trình ra quyết định: so sánh, if, elif, else, toán tử and/or/not và quy tắc thụt lề.

Mục tiêu

• Dùng toán tử so sánh ==, !=, <, >, <=, >=
• Viết if / elif / else
• Kết hợp điều kiện bằng and, or, not
• Thụt lề đúng

Vì sao cần học

Chương trình thông minh phải biết rẽ nhánh: đủ điểm thì đậu, thiếu thì rớt; đúng mật khẩu thì vào, sai thì báo lỗi.

Khái niệm

if dieu_kien: chạy khối lệnh thụt lề bên dưới khi điều kiện đúng.

elif (else if) kiểm tra tiếp điều kiện khác khi các điều kiện trước sai. else chạy khi tất cả đều sai. Python dừng ở nhánh ĐẦU TIÊN đúng.

So sánh bằng dùng ==, còn = là gán. Kết hợp điều kiện: and (cả hai đúng), or (một trong hai đúng), not (đảo).

Sau dấu : phải xuống dòng và thụt lề 4 dấu cách. Các dòng cùng khối phải thụt đều nhau.

Cú pháp

if dieu_kien_1:
    lenh
elif dieu_kien_2:
    lenh
else:
    lenh

Ví dụ

diem = float(input())
if diem >= 8:
    print("Giỏi")
elif diem >= 5:
    print("Đạt")
else:
    print("Chưa đạt")

Dữ liệu nhập:

6.5

Kết quả:

Đạt

Giải thích từng dòng

1. Dòng 1: đọc điểm 6.5.
2. Dòng 2: 6.5 >= 8 sai, bỏ qua dòng 3.
3. Dòng 4: 6.5 >= 5 đúng, chạy dòng 5 in Đạt.
4. Dòng 6-7: không chạy nữa vì đã có nhánh đúng.

Lỗi thường gặp

if x = 5:

if x == 5:

if x > 3
    print(x)

if x > 3:

if x > 3:
print(x)

Thêm 4 dấu cách trước print(x).

Tóm tắt

• if / elif / else để rẽ nhánh.
• == so sánh, = gán.
• and, or, not kết hợp điều kiện.
• Dấu : và thụt lề 4 dấu cách là bắt buộc.